Ukazał się najnowszy ogólnopolski ranking depopulacji gmin za lata 2009–2024. Wynika z niego jasno, że spadek liczby mieszkańców przestał być zjawiskiem punktowym, a stał się trwałym, ogólnokrajowym trendem. Wśród miast szczególnie dotkniętych wyludnianiem znalazł się Turek, który z ubytkiem ludności na poziomie 15,74 proc. zajmuje 8. miejsce w kraju. To jeden z najwyższych wskaźników spadku w Polsce i wyraźny sygnał, że zmiany demograficzne w regionie mają poważny charakter.
Jak podkreślają autorzy rankingu zamieszczonego w Piśmie Samorządu Terytorialnego „Wspólnota”, jeszcze w drugiej dekadzie XXI wieku liczba ludności Polski rosła – choć symbolicznie. Po 2020 roku trend wyraźnie się odwrócił. Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że depopulacja obejmuje już 72 proc. gmin w kraju. Wzrost liczby mieszkańców staje się wyjątkiem, a nie regułą i dotyczy niemal wyłącznie stref podmiejskich największych aglomeracji, takich jak Warszawa, Wrocław, Poznań czy Trójmiasto. To tam koncentrują się migracje wewnętrzne i tam notuje się najbardziej dynamiczne przyrosty.
Ranking oparto na wskaźniku zmiany liczby ludności w latach 2009–2024, skorygowanym o zmiany granic administracyjnych. Dzięki temu zestawienie pokazuje realną skalę zjawiska, bez zniekształceń wynikających z przekształceń terytorialnych. Obraz przestrzenny depopulacji jest wyraźnie zróżnicowany. Z jednej strony rosną gminy podmiejskie, z drugiej – wyludniają się małe miasta i gminy peryferyjne. W niektórych częściach wschodniej Polski tempo spadku przekracza 1,5 proc. rocznie, a w ciągu piętnastu lat liczba mieszkańców zmniejszyła się tam nawet o jedną czwartą.
Na tle kraju sytuacja gmin powiatu tureckiego jest zróżnicowana, ale to miasto znajduje się w najtrudniejszym położeniu. Ubytek blisko 16 proc. mieszkańców oznacza nie tylko statystyczną zmianę, lecz także konkretne konsekwencje dla lokalnej społeczności. Mniej dzieci w szkołach, mniejsze wpływy z podatków, trudniejsze utrzymanie infrastruktury i usług publicznych – to realne wyzwania, z którymi mierzą się samorządy w całej Polsce.
Co ciekawe, odwrotną tendencję notuje Gmina Turek, która w analizowanym okresie odnotowała wzrost liczby mieszkańców o 31,571 proc. Wzrost zanotowała również Gmina Przykona, gdzie liczba ludności zwiększyła się o 8,3 proc. W pozostałych gminach widoczne są spadki o różnej skali. W Gmina Dobra ubytek wyniósł 8,74 proc., w Gmina Kawęczyn 7,137 proc., w Gmina Tuliszków 3,66 proc., w Gmina Brudzew 2,906 proc., w Gmina Malanów 1,015 proc., a w Gmina Władysławów 0,884 proc.
Dane te pokazują, że choć część mieszkańców przenosi się poza granice miasta, cały region funkcjonuje w warunkach silnej presji demograficznej. Autorzy opracowania zwracają uwagę na rosnącą polaryzację zjawisk demograficznych. Jedne gminy rozwijają się bardzo dynamicznie, inne szybko się kurczą. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy małych miast, które nie są objęte bezpośrednim oddziaływaniem dużych metropolii. W takich miejscach depopulacja może uruchamiać mechanizm „spirali”: spadek liczby mieszkańców oznacza mniejsze dochody i ograniczanie usług, co z kolei może skłaniać kolejne osoby do wyprowadzki. W skali europejskiej Polska nie jest wyjątkiem – podobne procesy zachodzą w wielu krajach regionu, a w niektórych mają jeszcze bardziej dynamiczny charakter. Eksperci podkreślają, że w wielu miejscach zatrzymanie depopulacji może okazać się nierealne. Coraz częściej mówi się więc o konieczności dostosowania polityk lokalnych do nowych warunków demograficznych i planowania rozwoju w sytuacji kurczącej się populacji.
